Του Ασίμ Ακανσόι
Σημαντικές ήταν οι προκλήσεις με τις οποίες ήρθαμε αντιμέτωποι στη διάρκεια των 18 μηνών των διαπραγματεύσεων. Πέρα από τις συμφωνίες υψηλού επιπέδου ’77-79, οι οποίες χρησιμεύουν ως βάση για τις διαπραγματεύσεις, οι συγκλίσεις Χριστόφια – Ταλάτ ήταν επίσης σημαντικά καθοδηγητικά εργαλεία. Ωστόσο, το κοινό ανακοινωθέν Αναστασιάδη – Έρογλου της 11ης Φεβρουαρίου του 2014 ήταν η βάση για την επιδιωκόμενη προσπάθεια για επίτευξη προόδου. Τα θεμέλια της ομοσπονδιακής δομής είναι ενσωματωμένα στο κοινό ανακοινωθέν. Πέρα όμως από αυτό, η στρατηγική δομή της διαπραγματευτικής διαδικασίας οριζόταν ξεκάθαρα θέτοντας τα όρια στις πλευρές.
Δηλαδή: Τον αποκλεισμό της επιδιαιτησίας, την αλληλοεξαρτώμενη συζήτηση των κεφαλαίων, την αρχή ότι τίποτα δεν θεωρείται συμφωνημένο αν δεν έχουν συμφωνηθεί όλα και, κυρίως, τη διεξαγωγή ταυτόχρονων δημοψηφισμάτων μετά την έγκριση από τους ηγέτες.
Σε μια πιο προσεκτική ανάλυση της 18μηνης διαδικασίας, μπορούμε να καταγράψουμε ως συγκεκριμένα χαρακτηριστικά αυτής της περιόδου το ότι οι ηγέτες υιοθέτησαν μια προσέγγιση με στόχο την επίτευξη αποτελεσμάτων και δύο «ναι» στα δημοψηφίσματα.
Ωστόσο, δεν μπορώ να μην σημειώσω ότι και οι δύο ηγέτες απέτυχαν να δράσουν ούτως ώστε να μεταμορφώσουν ή να επηρεάσουν το στάτους κβο στην κάθε πλευρά. Και ειδικά το γεγονός ότι δεν εφαρμόστηκε ούτε ένα μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης με ουσιαστικό αντίκτυπο. Θέμα αποτελεί, επίσης, η αναποτελεσματικότητα στην προσπάθεια αλλαγής των κρατικών δομών στην κάθε πλευρά, ταυτόχρονα με τη σημαντική πρόοδο στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Το ότι δεν άνοιξαν τα οδοφράγματα Δερύνειας και Απλικίου, το ότι δεν κατέστη δυνατό να διασυνδεθούν τα συστήματα κινητής τηλεφωνίας και η αποτυχία να ληφθούν βήματα που να έχουν θετικές πρακτικές επιπτώσεις στην καθημερινότητα των ανθρώπων, παρά τις διάφορες λεκτικές διακηρύξεις σε θέματα όπως η εκπαίδευση και ο πολιτισμός, είχαν ως αποτέλεσμα την επιδείνωση του κλίματος.
Η εποικοδομητική και αποφασιστική στάση των ηγετών στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων δεν μεταφράστηκε σε πρόοδο στην καθημερινότητα.
Έχοντας παρακολουθήσει στενά τη διαδικασία, πεποίθησή μου είναι ότι η κύρια ρήξη επισυνέβη στη Νέα Υόρκη. Οι αλληλοσυγκρουόμενες επιδιώξεις των δύο ηγετών στη Νέα Υόρκη, δηλαδή, η επιδίωξη για ορισμό ημερομηνίας για την πενταμερή διάσκεψη από τη μια και, από την άλλη, η προσέγγιση να κλείσουν πρώτα όλα τα κεφάλαια πριν να γίνει το επόμενο βήμα, δεν συνέκλιναν ποτέ και δεν κατέστη δυνατό να συγκλίνουν στις μετέπειτα συναντήσεις.
Πιστεύω πως αυτή η κρίση εμπιστοσύνης ανάμεσα στους δύο ηγέτες σημάδεψε τη διαπραγμάτευση και στο πρώτο και στο δεύτερο Μοντ Πελεράν.
Θεωρώ ότι ο κ. Αναστασιάδης δεν κατανόησε τη στρατηγική προσέγγιση του Τουρκοκύπριου ηγέτη Μουσταφά Ακιντζί, η οποία δεν είχε ως πρόθεση να ξεγελάσει την ελληνοκυπριακή κοινότητα και να τη φέρει σε δύσκολη θέση. Αντιθέτως, ειλικρινής θέση του κ. Ακιντζί από την πρώτη μέρα ήταν μια διευθέτηση που να αγκαλιάζεται και από τις δύο πλευρές και η οποία δεν θα δημιουργεί την αίσθηση της κυριαρχίας της μίας πλευράς έναντι της άλλης. Η εντύπωσή μου είναι ότι ο κ. Αναστασιάδης έχει όντως ανταποκριθεί θετικά και εποικοδομητικά σε αυτή τη στάση, μέχρι ενός σημείου.
Το Κυπριακό είναι ένα διεθνές πρόβλημα. Αν οι Τ/Κ και οι Ε/Κ δεν καταστούν καθοριστικοί παίκτες στη διαδικασία ώστε να ζητήσουν από τους εξωτερικούς παράγοντες να διαδραματίσουν τον ρόλο τους, η κατάσταση θα οδηγηθεί σε κρίση. Κι αυτό επειδή η Τουρκία και η Ελλάδα, που θεωρούνται σήμερα πως στηρίζουν τη διαδικασία, δεν βρίσκονται στην ίδια πλευρά στη διεθνή σκακιέρα. Σε μια περίοδο κατά την οποία συγκρούονται κρίσιμα συμφέροντα και στην περιοχή μας υπάρχει μια ιμπεριαλιστική πόλωση και παρεμβάσεις, το να αγνοεί κανείς την ισορροπία και τις ευαισθησίες μεταξύ των πλευρών έφερε, όπως ήταν αναμενόμενο, προβλήματα.
Η Τουρκία πάντοτε έκανε υποστηρικτικές δηλώσεις σε ό,τι αφορά τις διαπραγματεύσεις καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας και το απέδειξε έμπρακτα. Θα πρέπει να το υπογραμμίσουμε αυτό, χωρίς κόμπλεξ. Παρ’ όλα αυτά, η ίδια Τουρκία, ως χώρα η οποία απομακρύνεται από την ΕΕ και προσεγγίζει το σύμφωνο της Σαγκάης, η οποία επιλέγει μια σκληρή γραμμή σε ό,τι αφορά τη διεθνή πολιτική, δεν θα μπορούσε να παραμείνει σιωπηλή απέναντι στις δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών της Ελλάδας Νίκου Κοτζιά, οι οποίες δυστυχώς συνεχίζονται. Και ήταν πολύ καλά γνωστές. Και αντανακλούσαν την τουρκική ρεαλπολιτίκ. Είτε μας αρέσει, είτε όχι.
Το στάδιο στο οποίο βρισκόμαστε σήμερα έχει χάσει την υποσχόμενή του δυναμική. Το τρένο έχει εκτροχιαστεί. Με άλλα λόγια, η βούληση τώρα μετατοπίζεται στους Τσίπρα και Ερντογάν, αντί στους Αναστασιάδη και Ακιντζί.
Σε αυτό το σημείο, μια νέα σελίδα έχει γυρίσει για τους Τουρκοκύπριους, οι οποίοι έχουν χάσει την ελπίδα τους, όπως και για τους Ελληνοκύπριους.
Η επιτυχία της συμφωνίας για τη νέα διαδικασία η οποία θα αρχίσει τον Ιανουάριο εξαρτάται κυρίως από την αλλαγή της ρητορικής της Τουρκίας και της Ελλάδας σε μια εποικοδομητική γλώσσα. Θα δούμε σε ποιο σημείο μπορεί αυτό να επιτευχθεί.
Δεν πιστεύω ότι έχει ανοίξει διάπλατα ο δρόμος προς τη λύση. Είναι όμως αλήθεια ότι τώρα μπορούμε να είμαστε πιο αισιόδοξοι από ό,τι χθες. Συγκρατημένα αισιόδοξοι…
Έτσι λειτουργεί η Ιστορία. Η Ιστορία δεν σου δίνει πάντα ευκαιρίες για αλλαγές. Και όταν το κάνει, θα πρέπει να τις φέρεις σε πέρας. Αν αποτύχεις να επιδείξεις την απαιτούμενη βούληση, τότε δεν υπάρχει πιθανότητα να αδράξεις την ευκαιρία. Και ενώπιόν σου πια, θα υπάρχει μια κατάσταση με άλλους όρους υπό συζήτηση. Άλλους όρους τους οποίους αποδοκιμάζουμε…
Το τίμημα για τη μη λύση θα είναι ένας εκτός ελέγχου αγώνας για εξουσία και επίδειξη δύναμης.
Ένα τίμημα το οποίο δεν αξίζουμε να πληρώσουμε!
*Προσωπικός γραμματέας του πρώην Τ/Κ ηγέτη Μεχμέτ Αλί Ταλάτ την περίοδο 2005-2010, μέλος του Ρεπουμπλικανικού Τουρκικού Κόμματος
Πηγή: http://politis.com.cy/article/to-telefteo-treno-tis-istorias